Kultura Rosyjskiego Biznesu - Psychokulturowe podejście G. Hofstede

KULTURA ROSYJSKIEGO BIZNESU

3.8. PSYCHOKULTUROWE PODEJŚCIE G. HOFSTEDE

Na oddzielną i szczególną uwagę zasługują badania przeprowadzone przez Geerta Hofstede

97, 98, 99, 100. Ich wyniki będą dokładnie omówione w dalszych częściach opracowania, natomiast w tej części zostanie zaprezentowana metodyka, którą posługiwał się ten holenderski naukowiec.
G. Hofstede założył, że zaprogramowanie umysłowe jednostek zależy od grupowej socjalizacji, a ta z kolei ma charakter narodowy, bo to państwa narodowe nadzorują proces socjalizacji. Rozesłał on 116 tysięcy ankiet z których każda zawierała 100 pytań do przedstawicielstw zagranicznych firmy IBM w 72 krajach. Respondenci reprezentowali 38 grup zawodowych i mówili 20 językami. Opracowawszy wyniki, stwierdził, że większość różnic między jednostkami z poszczególnych krajów można sprowadzić do różnic w zbiorowym zaprogramowaniu kulturowym, a statystyczna obróbka tych danych (analiza czynnikowa) doprowadziła do wyodrębnienia czterech najmniej skorelowanych z sobą wymiarów:

- dystansu władzy PDI (Power Distance Index)

- indywidualizmu / kolektywizmu IDV (Individualizm Index)

- kobiecości / męskości MAS (Masculinity Index)

- unikania niepewności UAI (Uncertainty Avoidance Index)

DYSTANS WŁADZY

- Odzwierciedla dominujące w kulturze podejście do nierówności, a szczególnie do przełożonych.
W kulturach, które traktują nierówność jako cechę naturalną lub wręcz godną szacunku, dystans władzy jest duży. Ludzie wyrastają w przekonaniu, że hierarchiczna organizacja pracy oraz autorytatywny sposób sprawowania władzy to normalne środowisko każdego człowieka, godzą się zatem z nierównościami. W kulturach, które traktują nierówność jako coś w rodzaju zła koniecznego, tymczasowej, często pragmatycznej techniki organizacji oraz współdziałania, dystans władzy jest znacznie mniejszy, jak gdyby odzwierciedlając przekonanie, że każdy z nas jest w stanie zarówno kierować sobą, jak i pełnić funkcje kierownicze, i tylko okoliczności oraz przypadki społecznego podziału pracy stworzyły odmienne warunki. W kulturach o dużym dystansie władzy jest ona postrzegana jako najistotniejsza część życia. Akcent stawiany jest na władzę przymusową, a przełożeni i podwładni znajdują na różnych jej krańcach, co przyjmuje się za normę. Dla kultur o małym dystansie władzy charakterystyczny jest pogląd, że tylko legalna władza jest właściwa. Podstawową cechą, określającą władzę, jest jej kompetentność, a więc, stosunki w społeczeństwie również bazują na szacunku do osobowości człowieka i zasadzie równości, a nierówność w relacjach przełożony-podwładny zostanie źle odebrana.
Czynnikami, określającymi skłonność do tej lub innej skrajności mogą być warunki geograficzne, liczebność średniej warstwy społecznej, poziom wykształcenia i zaawansowania technicznego.
Poziom dystansu władzy według G. Hofstede

101 jest zakresem oczekiwań i akceptacji dla nierównego rozkładu władzy, wyrażany przez mniej wpływowych (podwładnych) członków wszelkich instytucji oraz organizacji.
Podstawowe różnice między społeczeństwami o małym i dużym dystansie władzy przedstawiono w tabeli 3.8.1.

MAŁY DYSTANS WŁADZY	DUŻY DYSTANS WŁADZY
Przekonanie, że nierówności między ludźmi powinny być zmniejszane	Przekonanie, że nierówności między ludźmi są uzasadnione oraz pożądane
Przekonanie, że podwładni i przełożeni powinni być i są do pewnego stopnia wzajemnie od siebie zależni	Przekonanie, że podwładni powinni być zależni od przełożonych; w praktyce podwładni są w układzie jednoczesnej zależności i przeciw zależności
Hierarchia organizacyjna wynika z odgrywania różnych ról, są one ustalone ze względów czysto pragmatycznych	Hierarchia w organizacjach jest odzwierciedleniem nierówności między tymi na dolnych i na górnych szczeblach drabiny
Dążenie do decentralizacji	Silna centralizacja
Niewielkie różnice w płacach między niskimi i wysokimi stanowiskami	Duże różnice w płacach między wysokimi i niskimi stanowiskami
Podwładni oczekują od przełożonych konsultacji przy podejmowaniu decyzji	Podwładni oczekują instrukcji od przełożonych
Przekonanie, że idealnym przełożonym jest profesjonalny demokrata	Przekonanie, że idealnym przełożonym jest wielkoduszny autokrata lub dobrotliwy "ojczulek"
Przywileje i oznaki statusu budzą wątpliwości	Przywileje i oznaki statusu są powszechnie uznawane i akceptowane.
Osoby bardziej wykształcone reprezentują mniej autorytarne wartości niż osoby z niższym wykształceniem	Osoby z wyższym, jak i niższym wykształceniem reprezentują równie silne autorytarne wartości
Przekonanie, że sprawowanie władzy powinno być usankcjonowane prawnie i opierać się na kryteriach dobra i zła	Przekonanie, że władza stoi ponad prawem; sprawowanie władzy daje przywilej nieomylności i czynienia dobra
Klasa średnia stanowi większość	Klasa średnia stanowi mniejszość
O przywileju władzy decyduje formalnie zajmowane stanowisko, kompetencja i umiejętność zachowania niezależnych sądów	O przywileju władzy decydują koneksje, charyzma i skłonność do korzystania z rozwiązań siłowych
Zmiany systemu politycznego dokonują się na drodze ewolucyjnej przez zmianę prawa	Zmiany systemu politycznego dokonują się na drodze rewolucji przez zmianę rządzących

3.8.1. Niektóre różnice między społeczeństwami o małym i dużym dystansie władzy według G. Hofstede

102.

Wskaźniki dystansu władzy dla 50 państw i 3 regionów G. Hofstede obliczył na podstawie matematycznej interpretacji odpowiedzi na pytania zadane pracownikom IBM zajmującym takie same stanowiska w różnych krajach. Dla uzyskanych odpowiedzi (w skali od 1 do 5) została policzona średnia dla każdego kraju lub określono procentowy udział osób udzielających danej odpowiedzi. Wszystkie pytania podzielono przy użyciu analizy czynnikowej na podgrupy. Jako kryterium podziału wybrano prawidłowość odnotowaną wśród średnich i procentowych wartości odpowiedzi. Jedna z wydzielonych podgrup składała się z pytań dotyczących władzy i nierówności. Na podstawie średnich z wartości odpowiedzi udzielonych na pytania najbardziej znaczące w tej podgrupie obliczono wskaźnik dystansu władzy. Obliczenia oparto na matematycznej formule: dodawano lub odejmowano wyniki odpowiedzi na każde pytanie, następnie wynik pomnożono przez taką liczbę i dodano taką liczbę, aby wartości wskaźników dla wszystkich krajów znalazły się w skali od jednego do stu

103.
G. Hofstede następnie zbadał korelację między wskaźnikiem dystansu władzy a innymi wskaźnikami statystycznymi stosując wielokrotną regresję skokową i zaobserwował następujące związki:

- im większa szerokość geograficzna, tym niższy wskaźnik PDI,
- im większa liczba ludności danego kraju tym wyższy wskaźnik PDI,
- im mniejsza zamożność kraju tym wyższy wskaźnik PDI.

Szerokość geograficzna określa w przybliżeniu klimat danego kraju; od klimatu tropikalnego na małych szerokościach geograficznych, poprzez umiarkowany, do zimnego w dużych. Bogactwo natury w klimacie tropikalnym, gdzie "wszystko samo rośnie" zaspokajało podstawowe potrzeby społeczeństw. Głównym zagrożeniem była nie sama natura, lecz inne ugrupowania, rywalizujące o żyzne terytoria i zasoby naturalne. W walce większą szansę przetrwania miały społeczności, które utworzyły silnie zhierarchizowane struktury z centralnym ośrodkiem władzy, mogącym utrzymać dyscyplinę i równowagę w społeczeństwie. Na większych szerokościach geograficznych, na przykład zimnym, gdzie natura nie była sprzyjająca dla człowieka, zapewnienie godziwej egzystencji wymagało od ludzi ciężkiej pracy. Wrogiem numer jeden nie były inne społeczności, lecz samo środowisko naturalne. Negatywnie skorelowany dystans władzy z szerokością geograficzną w przypadku Rosji, możemy tłumaczyć charakterystycznymi i raczej nie spotykanymi w innych państwach o dużej szerokości geograficznej najazdami z południa, przed którymi bronić było się było łatwiej, silnie zhierarchizowanym grupom.

Drugi czynnik silnie skorelowany z dystansem władzy, to liczba ludności. Mieszkańcy krajów o większej populacji zawsze byli zmuszeni do uznania faktu, że w porównaniu z krajami o niewielkiej liczbie ludności rządzący są mniej dostępni, a ośrodki władzy bardziej odległe.

Trzeci czynnik powiązany z dystansem władzy to zamożność państwa. Zmienna ta jest reprezentantem sumy wielu czynników, z których każdy można uznać jednocześnie za skutek i przyczynę zróżnicowania poziomu dystansu władzy. Czynnikami, które można uznać za silnie skorelowane zarówno z większą zamożnością kraju, jak i z mniejszym dystansem władzy są:

- nowoczesne rolnictwo i technologia,
- urbanizacja kraju,
- mobilność społeczeństwa,
- rozwinięty system edukacji,
- silna pozycja klasy średniej.

INDYWIDUALIZM

- Charakterystyczny jest dla kultur, w których indywidualne cele jej członków są tak samo ważne, a nawet bardziej, niż cele grupowe, a związki pomiędzy ludźmi nie są obciążone obowiązkiem współdziałania. Kultury zespołowe - przeciwnie, charakteryzują się tym, że przeważają w niej cele grupowe nad indywidualnymi, a ludzie są od początku zainteresowani stworzeniem zwartych grup i zespołów.
G. Hofstede definiuje indywidualizm, jako właściwość społeczeństwa, w których więzy między jednostkami są luźne i każdy ma na uwadze głównie siebie i swoją najbliższą rodzinę. Kolektywizm z kolei jest właściwy społeczeństwom, w których ludzie od momentu narodzin należą do silnych, spójnych grup. Grupy te przez całe życie zapewniają im opiekę i ochronę, za co ich członkowie odwzajemniają się niekwestionowaną lojalnością

104.
Podstawowe różnice między społeczeństwami indywidualistycznymi i kolektywistycznymi przedstawiono w tabeli 3.8.2.:

KOLEKTYWIZM	INDYWIDUALIZM
Ludzie są częścią wielopokoleniowych rodzin lub innych grup wewnętrznych, które dają im ochronę i poczucie bezpieczeństwa w zamian za lojalność	Każdy żyje, aby zajmować się samym sobą i swoją najbliższą rodziną
Źródłem identyfikacji jest przynależność do sieci powiązań społecznych	Źródłem identyfikacji jest jednostka
Należy unikać konfliktów i dążyć do zachowania harmonii	Uczciwa osoba szczerze i otwarcie wyraża swoje opinie
Komunikacja o wysokim kontekście	Komunikacja o niskim kontekście
Następstwem wykroczeń jest wstyd i utrata twarzy zarówno jednostki, jak i grupy	Następstwem wykroczeń jest poczucie winy i utrata poczucia własnej godności
Zarządzanie jest zarządzaniem grup	Zarządzanie jest zarządzaniem jednostek
Dyplomy zapewniają dostęp do grup o wyższym statusie	Dyplomy podnoszą status materialny i poczucie własnej wartości
Relacje między pracodawcą i pracownikiem są postrzegane w kategoriach moralnych i przypominają więzy rodzinne	Relacje między pracodawcą i pracownikiem są kontaktem przynoszącym obopólne korzyści
Decyzje dotyczące zatrudnienia i awansu zależą od przynależności grupowej pracowników	Decyzje dotyczące zatrudnienia i awansu wynikają z obowiązujących przepisów i zależą od umiejętności i osiągnięć pracowników
Relacje międzyludzkie są ważniejsze od osiągnięcia celu	Osiągnięcie celu jest ważniejsze od relacji międzyludzkich
Dominująca rola państwa w gospodarce	Rola państwa w gospodarce jest ograniczona
Gospodarka oparta na interesach zbiorowych	Gospodarka oparta na interesach jednostki
Importowane teorie ekonomiczne nie sprawdzają się, gdyż nie biorą pod uwagę zbiorowych i partykularnych interesów	Rodzime teorie ekonomiczne są oparte na dążeniu do realizacji interesów jednostki
W społeczeństwie najważniejsza jest harmonia i zgoda	Samorealizacja jest najważniejszym celem każdej jednostki

3.8.2. Niektóre różnice między społeczeństwami indywidualistycznymi i kolektywistycznymi według G. Hofstede

105.

Do wyznaczania wskaźnika indywidualizmu G. Hofstede posłużył się innymi metodami obliczeniowymi niż w przypadku wskaźnika dystansu władzy. Otrzymane odpowiedzi (dotyczące poziomu indywidualizmu) zostały rozmieszczone w skali od 1 do 5 i z tego wyliczano średnią. Od średniej wartości wskaźnika odejmowano 3, uzyskany wynik był pomnożony przez 25 i do niego dodawano liczbę 50. Tak więc, indeks miał odpowiedniki w skali od 0 do 100 punktów

106.

Dla wskaźnika indywidualizmu również zbadano korelację między nim, a innymi wskaźnikami statystycznymi stosując wielokrotną regresję skokową. Zaobserwowano następujące związki:

- im większy jest wskaźnik PDI (dystansu władzy) tym niższy wskaźnik IDV (indywidualizmu),
- im większa jest szerokość geograficzna, tym niższy wskaźnik IDV,
- im większy jest przyrost naturalny danego kraju tym niższy wskaźnik IDV,
- im mniejsza jest zamożność kraju tym niższy wskaźnik IDV.

Wskaźnik dystansu władzy i wskaźnik indywidualizmu są między sobą negatywnie skorelowane. Silna korelacja tych czynników może sprawiać wrażenie, że oba te wymiary dadzą się sprowadzić do jednego wymiaru różnic kulturalnych. Powodem wzajemnej korelacji tych czynników jest silne ich powiązanie z trzecim czynnikiem, jakim jest poziom rozwoju gospodarczego. Jeśli byśmy przyjęli poziom rozwoju gospodarczego jako wartość stałą, okaże się, że dystans władzy i indywidualizm nie będą ze sobą skorelowane. Można to zaobserwować na rysunku 3.8.3., gdzie lewa dolna ćwiartka obrazuje zależności w krajach bogatych, a prawa górna w krajach ubogich. Gdyby dystans władzy i indywidualizm potraktować jako jeden wymiar, niemożliwe by było zauważenie różnic dla tych wymiarów kulturowych w grupie krajów biednych i bogatych.
W tabeli 3.8.4. ukazano skróty nazw krajów i regionów. Skróty te będą wykorzystywane również w innych rysunkach zawartych w pracy.

Rysunek 3.8.3. Usytuowanie 50 krajów i 3 regionów w diagramie wymiarów dystansu władzy i indywidualizmu

107.

SKRÓT	KRAJ LUB REGION	SKRÓT	KRAJ LUB REGION	SKRÓT	KRAJ LUB REGION
ARA	Kraje arabskie	JPN	Japonia	PER	Peru
ARG	Argentyna	KOR	Korea południowa	PHI	Filipiny
AUL	Australia	MAL	Malezja	POR	Portugalia
AUT	Austria	MEX	Meksyk	RUS	Rosja
BEL	Belgia	NET	Holandia	SAF	Afryka Południowa
BRA	Brazylia	NOR	Norwegia	SAL	Salwador
CAN	Kanada	NZL	Nowa Zelandia	SIN	Singapur
CHL	Chile	PAK	Pakistan	SPA	Hiszpania
COL	Kolumbia	PAN	Panama	SWE	Szwecja
COS	Kostaryka	GUA	Gwatemala	SWI	Szwajcaria
DEN	Dania	HOK	Hongkong	TAI	Tajwan
EAF	Afryka wschodnia	IDO	Indonezja	THA	Tajlandia
EQA	Ekwador	IND	Indie	TUR	Turcja
FIN	Finlandia	IRA	Iran	URU	Urugwaj
FRA	Francja	IRE	Irlandia	USA	Stany Zjednoczone
GBR	Wielka Brytania	ISR	Izrael	VEN	Wenezuela
GER	RFN	ITA	Włochy	WAF	Afryka zachodnia
GRE	Grecja	JAM	Jamajka	YUG	Jugosławia

Tabela 3.8.4. Objaśnienia skrótów nazw krajów i regionów

108.

Kolejnym czynnikiem statystycznie powiązanym z IDV jest szerokość geograficzna kraju. Kraje o zimnym klimacie zdają charakteryzować się wyższym stopniem indywidualizmu. Negatywnie skorelowany indywidualizm z szerokością geograficzną w przypadku Rosji możemy tłumaczyć koniecznością wspólnej pracy wszystkich obywateli podczas bardzo krótkiego okresu wegetacji zbiorów.

Liczba mieszkańców w danym kraju i jego poziom kolektywizmu nie są z sobą silnie skorelowane. Ty wskaźnikiem, który wyraźnie jest powiązany z kolektywizmem jest natomiast przyrost naturalny. Ogólnie można przyjąć, że wzrost populacji wynika z dużej średniej liczby dzieci w pojedynczej rodzinie, a te rodziny z kolei zwykle kultywują kolektywizm.

Ostatnim parametrem, tym razem bardzo silnie związanym z indywidualizmem jest zamożność państwa. Osadnicze społeczeństwa rolnicze charakteryzują się zazwyczaj rodzinami wielopokoleniowymi lub są silnie powiązanymi grupami wewnętrznymi. Ludzie w takich społeczeństwach są niejako naturalnie zmuszeni do pracy kolektywistycznej (na przykład w czasie zbiorów). Rodziny społeczeństw zurbanizowanych i uprzemysłowionych są zwykle mniejsze, a więc i bardziej indywidualistyczne. Indywidualistyczne społeczeństwa uprzemysłowione są bogate, natomiast społeczeństwa rolnicze lub osadnicze są biedniejsze i zdecydowanie bardziej kolektywistyczne.

MĘSKOŚĆ

- Przeciwieństwo kobiecości, to trzeci wymiar u G. Hofstede i brak jest dla niego ścisłej definicji. Autor uważa, że zaprogramowanie kulturowe pozwala nam intuicyjnie opowiadać się albo za bardziej twardym, konkurencyjnym podejściem do świata, albo wręcz odwrotnie, za bardziej humanitarnym, opiekuńczym, wyrozumiałym. Pisze, że męskość to cecha społeczeństw, w których role społeczne związane z płcią są klarownie określone, to znaczy od mężczyzn oczekuje się asertywności, twardości i nakierowania na sukces materialny, natomiast od kobiet czułości, skromności i troskliwości o jakość życia. Społeczeństwa kobiece, to te, w których role społeczne obu płci wzajemnie się przenikają

109. Podstawowe różnice między społeczeństwami reprezentującymi te cechy przedstawiono a tabeli 3.8.5.

KOBIECE	MĘSKIE
Podstawową wartością jest troska o innych i ich ochrona	Najwyżej cenione są sukcesy materialne i postęp
Ważni są ludzie i przyjazne relacje między nimi	Ważne są pieniądze i dobra materialne
Każdy powinien być skromny i pokorny	Mężczyźni powinni być asertywni, ambitni i twardzi
Zarówno kobiety, jak i mężczyźni mogą być czuli i dbający o relacje międzyludzkie	Okazywanie czułości i dbanie o relacje międzyludzkie jest przede wszystkim rolą kobiet
Sympatia dla słabych	Sympatia dla silnych
Pracuje się przede wszystkim po to, żeby żyć	Żyje się przede wszystkim po to, żeby pracować
Menedżerowie kierują się intuicją i dążą do porozumienia	Menedżerowie powinni podejmować zdecydowane decyzje i być asertywni
Ważna jest równość, solidność i jakość życia zawodowego	Ważna jest sprawiedliwość, współzawodnictwo pracy i osiągnięcia
Konflikty są rozwiązywane na drodze kompromisu i negocjacji	Konflikty są rozwiązywane przez konfrontację siły
Dominująca religia podkreśla równość płci	Dominująca religia podkreśla wyższość płci męskiej.
Priorytetem jest ochrona środowiska naturalnego	Priorytetem jest wzrost gospodarczy
Rządy przeznaczają dużą część dochodu narodowego na pomoc krajom biednym i małą na zbrojenia	Rządy przeznaczają relatywnie niewielką część dochodu narodowego na pomoc krajom biednym i dużą część na zbrojenia
Emancypacja kobiet oznacza równość praw i obowiązków obu płci zarówno w domu jak i w pracy	Emancypacja kobiet oznacza dopuszczenie ich do stanowisk zajmowanych zazwyczaj tylko przez mężczyzn

3.8.5. Niektóre różnice między społeczeństwami męskimi i kobiecymi według G. Hofstede

110.

Do wyznaczania wskaźnika męskości G. Hofstede posłużył się tymi samymi metodami obliczeniowymi jak w przypadku wskaźnika indywidualizmu. Otrzymane odpowiedzi ankietowe zostały rozmieszczone w skali od 1 do 5 i z tego wyliczano średnią. Średnią wartość wskaźnika mnożono przez 20 i dodawano liczbę 50. Tak więc, indeks miał odpowiedniki w skali od 0 (dla krajów najbardziej kobiecych) do 100 punktów (dla krajów najbardziej męskich)

111.

Wymiar męskość-kobiecość jest mało skorelowany z innymi wymiarami. G. Hofstede wykorzystuje zestawienie wskaźników dystansu władzy i męskości do analizy stosunków rodzinnych rodzic-dziecko i mąż-żona w różnych kulturach. Zestawienie wskaźników indywidualizm-męskość służy autorowi do określenia priorytetów politycznych w kulturach różnych państw.

UNIKANIE NIEPEWNOŚCI

- To ostatni z wymiarów. Ukazuje on stopień w jakim społeczeństwa są gotowe tolerować w swoim życiu stan niepewności, albo, mówiąc inaczej, wolą sytuacje strukturalne (czyli istnienie twardych i jasnych reguł zachowania, które mogą być sformalizowane lub oparte na tradycjach) w przeciwieństwie do niestrukturalnych. Poczucie niepewności nie stanowi wyłącznie osobistej cechy człowieka jako jednostki, a jest podzielane w tym bądź innym wymiarze przez wszystkich członków danej społeczności, co pozwala podzielić kultury według stopnia nietolerancji (lub unikania) stanu niepewności. Przedstawiciele kultur o wysokim stopniu unikania niepewności, zorientowani są na jasno określone reguły i instrukcje, wykazują wysokie zapotrzebowanie na formalne rozporządzenia, przepisy i ustalone normy zachowań, wykazują wysoki poziom obaw, gorączkowość w pracy i "pracę zrywami", zdecydowaną skłonność do zgody wewnątrz zespołu, oraz stosunkowo niską tolerancje do osób lub grup różniących się ideowo lub zachowaniem. Takie kultury są mniej skłonne do przyjmowania jakichkolwiek zmian i w większości przypadków są zdolne do podejmowania ryzyka. Wśród kultur o niskim poziomie unikania niepewności toleruje się dwuznaczność i niepewność. W sytuacjach kryzysowych ich podmioty twórczo improwizują lub wykazują inicjatywę, a generalnie zachowują się i pracują spokojniej i systematyczniej, tolerują różne poglądy w swoim środowisku i charakteryzują się znacznie większą skłonnością do podejmowania ryzyka.
Geert Hofstede definiuje wymiar unikania niepewności, jako stopień zagrożenia odczuwanego przez członków danej kultury w obliczu sytuacji nowych, nie znanych lub niepewnych

112. Uczucie to wyraża się między innymi stresem oraz potrzebą przewidywania, które może być zaspokajane przez wszelkiego rodzaju jasno sformułowane prawa, przepisy i zwyczaje. Podstawowe różnice między społeczeństwami o niskim i wysokim stopniu unikania niepewności przedstawiono w tabeli 3.8.6.

SŁABE UNIKANIE NIEPEWNOŚCI	SILNE UNIKANIE NIEPEWNOŚCI
Niepewność jest naturalną częścią życia; życie należy przyjmować takim, jakie ono jest	Właściwa życiu niepewność jest stałym zagrożeniem, z którym należy walczyć
Niski poziom stresu subiektywne poczucie dobrobytu	Wysoki poziom stresu; subiektywne odczuwanie niepokoju
Nie powinno się okazywać otwarcie agresji i uczuć	We właściwym czasie i miejscu można dać ujście agresji i uczuciom
Sytuacje dwuznaczne i związane z ryzykiem nie budzą lęku	Akceptacja "ryzyka oswojonego", strach przed sytuacjami dwuznacznymi lub ryzykiem "nieznanym"
Liczba praw i przepisów powinna zostać ograniczona do niezbędnego minimum	Silna emocjonalna potrzeba ujmowania wszystkiego w ramy praw i przepisów, nawet jeśli nie będą się one sprawdzać w praktyce
Precyzja i punktualność wymagają szczególnego wysiłku	Naturalna skłonność do precyzji i punktualności
Czas jest drogowskazem	Czas to pieniądz
Akceptacja dla odmiennych i innowacyjnych działań i pomysłów	Represje wobec odmiennych zachowań i poglądów; niechęć do wprowadzania innowacji
Pozytywny stosunek do bezczynności, ciężka praca jest koniecznością	Silna potrzeba bycia stale zajętym, ciężka praca jest wewnętrzną potrzebą
Pozytywny stosunek obywateli do instytucji państwowych	Negatywny stosunek obywateli do instytucji państwowych
Inne znaczy ciekawe	Inne znaczy niebezpieczne
Główne motywacje to osiągnięcia i uznanie	Główne motywacje to poczucie bezpieczeństwa oraz uznanie lub przynależność
Akceptacja społeczna dla protestów obywatelskich	Protesty obywatelskie powinny być tłumione
Przeważa wiara w zdrowy rozsądek i siłę uzgodnień	Przeważa wiara w specjalistów i ekspertów
Naukowcy, którzy posiadają odmienne poglądy naukowych mogą zostać przyjaciółmi	Naukowcy o odmiennych poglądach naukowych nie mogą być przyjaciółmi

3.8.6. Niektóre różnice między społeczeństwami o wysokim oraz niskim stopniu unikania niepewności według G Hofstede

113.

Wartość wskaźnika niepewności dla każdego kraju została obliczona przez G. Hofstede na podstawie średnich liczonych z odpowiedzi na pytania ankietowe. Użyto przy tym następującej formuły matematycznej: dodano lub odjęto wyniki odpowiedzi na trzy grupy pytań, po uprzednim pomnożeniu ich przez stałą, po czym dodano do nich inną stałą. Wartości tych dwóch stałych dobrano w taki sposób, aby otrzymane współczynniki stopnia unikania niepewności znalazły się w skali od 1 do 100, gdzie 100 oznacza najsilniejszy poziom

114.

Rysunek 3.8.7. Usytuowanie 50 krajów i 3 regionów w diagramie wymiarów unikania niepewności i męskości

115.

Motywowanie pracowników jest odwiecznym problemem przełożonych. W biznesie międzynarodowym zagadnienie to nabiera szczególnego znaczenia, zarówno przy próbie zrozumienia motywacji partnera, jak i zarządzania personelem, w przypadku otworzenia zagranicznego przedstawicielstwa.
Zgodnie z twierdzeniem harwardzkiego psychologa D. McClellanda

116, na którego badania powołuje się G. Hofstede, różnice w natężeniu unikania niepewności, determinują do pewnego stopnia stosowanie odmiennych technik motywacyjnych, jednak pełny stopień zależności daje dopiero jednoczesne uwzględnienie wymiaru męskości-kobiecości.
Na rysunku 3.8.7. uporządkowanie krajów według potrzeby osiągnięć, przebiega wzdłuż przekątnej, idącej z lewego dolnego rogu (najsłabsza potrzeba osiągnięć) do prawego górnego rogu (najsilniejsza potrzeba osiągnięć). Im większy jest więc współczynnik męskości i im jest słabsze unikanie niepewności, tym silniejsza jest potrzeba osiągnięć, a w rezultacie, również motywacja wewnętrzna. Słabe unikanie niepewności bowiem, jest związane z pragnieniem podejmowania działania w sytuacjach nowych, nietypowych i nieznanych, a silna męskość podkreśla istotność wymiernych wyników podejmowanego działania.
Jak widzimy na rysunku 3.8.7. Rosja znalazła się wyraźnie w lewym dolnym rogu, a więc w grupie państw o bardzo niskim stopniu motywacji.
Szczegółowe cechy kultury rosyjskiej przedsiębiorczości omówiono jednak w następnych częściach pracy.

97 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000

98 Hofstede G., Culture's Consequences: International Differences in Work-Ralated Values, Sage Publications, Beverly Hills, 1980

99 Hofstede G., Culture's Consequences: International Differences in Work-Ralated Values, Sage Publications, Beverly Hills, 1984

100 Hofstede G., Spangenberg, Measuring Individualism and Collectivism at Organizational Levels, Swets and Zeitlinger, Lisse 1987

101 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 67

102 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 65, 78

103 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 63

104 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 98

105 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 103-119

106 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 99, 100

107 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 102

108 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 103

109Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 138

110 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 157-167

111 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 140

112 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 177

113 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 197-209

114 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 181

115 Hofstede G., Kultury i organizacje; zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 181

116 McClelladn D., The Achieving Society, Princeton, New York 1997

Poprzedni rozdział

Góra strony

Następny rozdział